Ba shi yiwuwa a yi daidai da kason kasafin kudin da ayyukan a Najeriya, in ji Ucha

Sanata Julius Ali Ucha, tsohon shugaban kwamitin ayyuka na majalisar dattijai, a wannan tattaunawar da ya yi da LEO SOBECHI, ​​ya bayyana dalilin da ya sa wasu titunan gwamnatin tarayya a yankin Kudu maso Gabas suka kasance ba su kammala ba tun daga shekarar 2010, ya kara da cewa kalubalen tattalin arzikin kasar na yanzu ya sa ya zama dole ‘yan siyasa su zama yi taka tsantsan a cikin maganganunku na jama’a.

• Dole ne a kwaikwayi Umahi wajen aiwatar da kasafin kudi
• Ebonyi yana daya daga cikin sahun masu saurin saka jari a kasar

Ka tuna cewa ka taka muhimmiyar rawa wajen ci gaban jihar Ebonyi, musamman a matsayinka na mai magana, me yasa kake ganin bakada radegin jama’a?
A zahiri, ban sani ba idan ban kasance ba ko kuma a kan na’urar radar, ya dogara da abin da kuke nufi da rashin ganin ku a fili. Koyaya, duk abin da ke faruwa da ni a yanzu cikin ikon Allah ne, wanda ya kasance mai kyautatawa ga iyalina.

Tarihin siyasar adawa a jihar Ebonyi ba zai cika ba tare da ambaton shugabancinsa ba, musamman daga shekarar 2011. Yaya kuke ji yanzu tare da APC ke mulkin jihar?
Gaskiya ne mun kawo ingantaccen aiki daga siyasar adawa a jihar Ebonyi, amma na yi farin ciki da ta zama babbar ribar siyasa kasancewar yanzu muna jin dadin samun gwamna da gwamnati a kan mulki a jihar. Ina matukar farin ciki da cewa babbar jam’iyyar mu, APC, ba ta sake yin tsattsauran ra’ayi, saboda kowane dan jam’iyyar APC a jihar Ebonyi a halin yanzu yana cikin dangin APC na kusa da juna karkashin jagorancin gwamnan jihar David Nweze Umahi. Don haka ina matukar farin ciki kuma ina jin dadi, wannan aikin Ubangiji ne.

Kwanan nan, wasu mambobin kungiyar ta jihar Ebonyi a majalisar dokokin kasar sun yi taron manema labarai ta hanyar wani tsohon gwamna, inda suka zargi gwamnan mai ci da sakin ta’addanci a kan ‘yan adawa. Menene ra’ayinku kan wannan?
Kowane mutum na da ‘yancin ra’ayinsa, amma na yi imanin cewa babban ruɗi ne a yi imani, ta hanyar babban labarin kafofin watsa labarai, cewa za a iya rage martabar gwamna da martabar siyasa ta hanyar baƙar fata.

Abu mafi rashin sadaka da mutum zai iya yiwa kansa shine yiwa kansa karya. Kuma wanda ya yi wa kansa karya ya san daidai lokacin da yake yaudarar kansa. A cikin siyasa, kamar yadda yake a cikin sauran ayyukan ɗan adam, tafiya ce ta banza don tunani cewa zaku iya shawo kan rashin tabbas da sa’a ta hanyar lissafi, hasashe, ƙeta da zargi mara tushe ga abokin adawar ku.

Dole ne kuma ‘yan siyasa su duba karfinsu da kuma tasirin maganganunsu a bainar jama’a game da mutanen da suke wakilta. Ina girmamawa ga mambobin majalisar kasa wadanda ke wakiltar jihar mu. Duk da haka, na yi Allah wadai da kakkausar hujja da zarge-zargen marasa tushe da ake yi wa gwamnan jihar. Batun wannan fashewar ba wai kawai yaudara ba ne amma har ya haifar da son zuciya da makantar da kai. Ina mai tabbatar da kaskantar da kai cewa dan siyasan da ke shirya makarkashiyar gurbatacciyar tarbiya don lalata makomar mutanen da yake wakilta dole ne ya haifar da babbar illa ga al’umma.

Wannan lokaci ne da ya kamata mu hadu a matsayinmu na mutane da dangi daya don marawa Gwamna baya, wanda ya samu manyan nasarori kuma shine jagora kuma dan uwan ​​mambobin majalisar kasa. Wadannan nasarorin ba don dangin ku bane, amma na duk jihar Ebonyi ne. Bugu da ƙari, waɗannan nasarorin suna da ƙarfi sosai kuma sun wuce mu, musamman a ci gaban abubuwan jihar. Dole ne mu yi biki da ƙarfafa shi saboda wannan ƙwarewar da kwazon. Abin da muka fi bukata yanzu a jihar shi ne soyayya, zaman lafiya da hadin kai.

Wannan kuma lokaci ne na tunani mai kyau ga dukkan ‘yan Indiyawan Ebonyi, musamman wadanda jama’a suka umarta, da su hada kai tare da gwamnan tare da tabbatar da dorewar dorewa da zaman lafiya a jihar. Dukkanmu muna sane da cewa duk al’umman ɗan adam a yau suna da rauni sosai kuma duk wani yunƙuri don haifar da rikici da rikicewa tabbas yana da mummunan sakamako.

Dangane da kyakkyawan shugabanci da aiwatarwa, kuna ganin gwamnan ya yi rawar gani?
Kyakkyawan shugabanci samfuri ne na karfin siyasa don yaki da cin hanci da rashawa wajen aiwatar da ayyukan gwamnati da samar da wasu muhimman ababen more rayuwa, yayin gudanar da manyan ayyuka a farashi kadan. A cikin gaskiya, Mai Girma Gwamna David Nweze Umahi ya sadaukar da babban kuzari tare da nuna kyakkyawar niyyar siyasa don ci gaban jihar. Bai ajiye komai ba don yakar darajar jihar. Ya kuma yi iyakar kokarinsa don gina gine-gine a kasa don ‘yan baya. Gabaɗaya, ya ɗora gadon bisharar aiki tuƙuru da taka tsantsan, wanda ke da alhakin babban ci gaban ababen more rayuwa a jihar tare da ƙaramin ƙarfin kuɗi. A zahiri, ya cancanci yabo da yabawa hatta ga maƙiyansa masu ƙaunar theasar Ebonyi.

Akwai ayyukan sa hannu, kamar hanyar zobe, sashen kiwon lafiya da filin jirgin sama; shin wasu mutane suna damuwa cewa waɗannan ayyukan sune abubuwan fifiko waɗanda mutane ke buƙata da gaske?
Wannan ya zama kamar ƙoƙari ne don sake maimaita duk abin da na riga na faɗa game da manyan nasarorin da gwamnan ya samu. Ina gayyatarku ku ziyarci jihar Ebonyi ku ga abubuwa don shaidar ku. Zane-zanen titin, jirgin ruwa, filin jirgin sama, sabon gidan Gwamnati, sabon masaukin shugaban kasa, katafaren kantin sayar da kayayyaki na duniya, sannan kuma makarantar likitanci ta zamani. Tsarin suna nan don kowa ya gani. Fiye da duka, Hanyar Zoben Abakaliki, wanda aka fara shekaru 42 da suka gabata ta tsohon gwamnan tsohuwar jihar Anambara, HE. Sen Jim Nwobodo. Wannan hanya ce wacce ta ratsa kananan hukumomi bakwai a cikin gundumomi uku na sanatocin jihar Ebonyi. Kwanan nan gwamnan ya bayar da kwangilar. Ban san wasu alamun tasiri masu tasiri da kuke son magana game da su ba. Waɗannan su ne manyan kayan more rayuwa waɗanda zasu iya rayuwa duka. Hakanan ayyuka ne da kawai politiciansan siyasa masu ƙarfin gwiwa zasu iya aiwatar da su. Ina matukar mamakin yadda yake tara kudade domin daukar nauyin wadannan manyan ayyukan.

Abu mafi mahimmanci a cikin shirin ci gaban gwamnati mai ci shi ne hanyar sadarwa. Wannan shine abin da ke haifar da tasirin gaske ga mutane. Muna alfahari da ci gaban ku a jihar.

A kodayaushe ana samun yaƙe-yaƙe na siyasa tsakanin jam’iyya mai mulki da ’yan adawa a Jihar Ebonyi. Ta fuskar hangen nesa, shin kuna ganin APC na neman rufe bakin adawa?
To, a cikin gaskiya, gwamnati mai ci yanzu a Jihar Ebonyi tana karkashin jagorancin ɗan Democrat na gaske. Ba na tsammanin ‘yan adawar da aka ruɗe suna ba da ma’anar dimokiradiyya. ‘Yan adawar na karfafa gwiwar gwamnati mai mulki da ta kara himma da samar da muhimman ababen more rayuwa ga jama’a. Wannan shi ne abin da gwamna mai ci yanzu ya damu da shi, ba ya rufe bakin ‘yan adawa ba. Lallai gwamnatin APC mai ci a yanzu ba za ta rikide ta koma wani mataki da zai hana jam’iyyun adawa yin amfani da ‘yancinsu na siyasa ba. Wannan zan iya fada da tabbaci, saboda baya biya. Lokacin da aka fuskance ku ne kuke yin aiki tuƙuru don tabbatar da cewa za ku iya bayarwa, ba ɓata ƙarfi don hana ‘yan adawa yin amfani da’ yancinsu na siyasa ba.

A matsayin ka na tsohon shugaban majalisar Jiha, kana ganin aiwatar da aikin ya zuwa yanzu ya dace da tanadin kasafin kudi?
Wannan tambaya ce mai matukar kayatarwa. A hakikanin gaskiya, faduwar dimokiradiyya a kasarmu ita ce tanadin kasafin kudi kudade ne na tsammani wadanda ba su samu. Idan aka sami wadatar kudadden da aka tsara kuma aka samar dasu kuma duk abubuwa suka daidaita, za a aiwatar da ayyukan da aka bayar a baya.

Amma idan kuɗaɗen ba su zo ba, to an bar ayyukan. Wannan shine dalilin da yasa yawancin ayyukan gwamnati suke watsi da su a Najeriya. Misali, akwai ayyukan hanyoyi da Gwamnatin Tarayya ta bayar da su a shekarar 2010, kamar su Ozalla-Obe-Agbani-Akpugo-Amagunze-Ihuok na Ezza-agu a jihar Ebonyi. ‘Yan kwangila suna kan wannan hanyar tun shekarar 2010. An ba da kwangilar ne ga’ yan kwangilar Larabawa. kuma kudin sun kai Naira biliyan 7 a shekarar 2010 a kan farashin N150 kan kowace dala. Me dan kwangilar zai yi yanzu da yake N480 a kowace dala? Wannan ya haura kashi 300 cikin 100. Hakanan ya shafi hanyar Enugu zuwa Onitsha; tsakanin wasu. Wadannan manyan ayyukan galibi ana kammala su a cikin lokacin rikodin lokacin da Bankin Duniya ko ADB suka shiga saboda ana samun kuɗin su koyaushe.

Yana da mahimmanci a ambaci cewa lokacin da nake shugaban kwamitin Ayyuka na Majalisar Dattawa, Bankin Duniya da ADB suna da manyan tituna biyar zuwa Afirka, uku a Arewa biyu kuma a kudu maso gabas. Enugu zuwa Abakali an ba shi SETRACO daga Bankin Duniya, yayin da Abakaliki zuwa Ogoja kuma ADB ta ba shi CCECC (China Civil Engineering Construction Company). Ayyukan hanyoyi biyu sun kai dala miliyan 40 da dala miliyan 38, kuma an kammala su a kan lokaci.

A hakikanin gaskiya, yana da mahimmanci a ambaci cewa Gwamnan Jihar Ebonyi ya cancanci yabo daga Gwamnatin Tarayya, da jama’ar Ebonyi da kuma, musamman, mambobin Majalisar Dokokin Jiha, wadanda suka san wadannan bayanan kasafin kudi, game da yadda jihar ta ke Gwamna na aiwatar da ayyukan da aka fara cikin tsarin kasafin kudin Najeriya.

Yana da matukar wahala a hada kason kasafin kudi da aiwatar da ayyuka a Najeriya. A zahiri, aiki ne wanda ba zai yuwu ba, saboda dole ne ya zama gogaggen masanin harkokin kudi da gudanar da aiki don fuskantar wadannan hujjoji da kalubale musamman tunda galibi ba a samun albarkatun kamar yadda aka tsara a cikin waɗannan kasafin kuɗi.

Yaya zaku yi la’akari da Ebonyi a yau dangane da ci gaba da damar tattalin arziki?
Yankin Ebonyi na yanzu ƙasa ce mai yawan dama. Jama’a a duk fadin kasar nan wadanda suke jin matakin ci gaban jihar suna tsara taronsu a jihar, kasancewar yanzu haka akwai kayayyakin aiki da zasu iya daukar dubban mutane.

Filin jirgin sama na kasa da kasa, babbar kasuwa da sauran kayayyakin more rayuwa, idan aka kammala su, zasu sanya jihar ta zama daya daga cikin kasashe masu saurin zuba jari a kasar.

Dangane da abin da gwamnan ya yi da kuma duk abin da ya cim ma, za ku goya masa baya a burinsa na shugaban kasa?
Oh, lallai, haka ne. Ya riga ya zama dan takara na. Ina rokon jam’iyyun siyasa su raba tikitin takarar shugabancin kasa zuwa Kudu maso Gabas. Mutane suna jayayya cewa ba a ba da ikon siyasa à la carte. Muna da cikakkiyar masaniyar cewa siyasa yawanci wasa ne na rigima da gasa kuma yankin Kudu maso Gabas ya shirya wannan a 2023. Muna da tabbaci, mun jajirce kuma mun dauki wannan da muhimmanci.

Gaskiyar cewa mu daga kudu maso gabas muna da tabbaci game da buƙatarmu yana nuna ƙimarmu. Amma kuma muna bukatar tallafi daga wasu fannoni, bisa la’akari da cewa daidaito shi ne daidaito; sannan kuma muna goyon bayan mutane daga wasu yankuna wajen lashe kujerar shugaban kasa. Da fatan Allah ya albarkaci aikin hannayenmu dangane da hakan.

Posted on

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.